{"id":678,"date":"2015-11-24T16:31:00","date_gmt":"2015-11-24T16:31:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/?p=678"},"modified":"2023-01-15T21:40:06","modified_gmt":"2023-01-15T21:40:06","slug":"xfel-najvacsi-mikroskop-na-svete","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/2015\/11\/24\/xfel-najvacsi-mikroskop-na-svete\/","title":{"rendered":"XFEL &#8211; najv\u00e4\u010d\u0161\u00ed mikroskop na svete."},"content":{"rendered":"\n<p>Eur\u00f3psky projekt 3.4km dlh\u00e9ho r\u00f6ntgenov\u00e9ho lasera budovan\u00e9ho v Hamburgu, pod n\u00e1zvom \u201eThe European X-Ray Laser Project\u201c, skr\u00e1ten\u00e9 XFEL, bude zdrojom r\u00f6ntgenov\u00e9ho \u017eiarenia v\u00fdnimo\u010dn\u00fdch kval\u00edt, presahuj\u00faci v\u0161etky s\u00fa\u010dasn\u00e9 svetov\u00e9 zdroje. XFEL zariadenie je charakterizovan\u00e9 unik\u00e1tnou kombin\u00e1ciou vlastnost\u00ed: vysokej intenzity, koherencie, polariz\u00e1cie \u017eiarenia, nastavite\u013enosti vlnovej d\u013a\u017eky (od 6 do 0,085 nm), kr\u00e1tkou \u010dasovou dobou pulzu (pod 100 femto-sek\u00fand). Kvalita \u017eiarenia produkovan\u00e9ho XFEL bude o nieko\u013eko r\u00e1dov lep\u0161ia v porovnan\u00ed s najv\u00fdkonnej\u0161\u00edmi zdrojmi rtg. \u017eiarenia dne\u0161ka, \u010do analogicky v bud\u00facnosti povedie k prielomov\u00fdm poznaniam v oblasti pr\u00edrodn\u00fdch vied a k technologick\u00e9mu pokroku v krajin\u00e1ch zapojen\u00fdch do projektu. Samotn\u00e9 spustenie diela do prev\u00e1dzky sa o\u010dak\u00e1va v j\u00fani 2017. Experiment\u00e1lne zariadenie XFEL umo\u017en\u00ed prielomov\u00fd v\u00fdskum v \u0161irokom spektre vedn\u00fdch oblast\u00ed ako je biol\u00f3gia, v\u00fdroba nov\u00fdch lie\u010div na najz\u00e1va\u017enej\u0161ie choroby ludstva, pri v\u00fdvoji nov\u00fdch materi\u00e1lov, fundament\u00e1lnom v\u00fdskume plazmy, kvantovej chronodynamiky, optick\u00fdch neline\u00e1rnych syst\u00e9moch a \u010fal\u0161\u00edch.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0110.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"1024\" height=\"683\" data-id=\"2036\" src=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0110.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2036\" srcset=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0110.jpg 1024w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0110-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0110-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0110-600x400.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0111.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"1024\" height=\"683\" data-id=\"2034\" src=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0111.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2034\" srcset=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0111.jpg 1024w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0111-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0111-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0111-600x400.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0115.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"1024\" height=\"683\" data-id=\"2032\" src=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0115.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2032\" srcset=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0115.jpg 1024w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0115-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0115-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0115-600x400.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0116.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"1024\" height=\"683\" data-id=\"2037\" src=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0116.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2037\" srcset=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0116.jpg 1024w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0116-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0116-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0116-600x400.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0118.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"1024\" height=\"683\" data-id=\"2033\" src=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0118.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2033\" srcset=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0118.jpg 1024w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0118-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0118-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0118-600x400.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0120.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"1024\" height=\"683\" data-id=\"2035\" src=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0120.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2035\" srcset=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0120.jpg 1024w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0120-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0120-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0120-600x400.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0126.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"1024\" height=\"683\" data-id=\"2039\" src=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0126.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2039\" srcset=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0126.jpg 1024w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0126-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0126-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0126-600x400.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0127.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"1024\" height=\"683\" data-id=\"2038\" src=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0127.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2038\" srcset=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0127.jpg 1024w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0127-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0127-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0127-600x400.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0131.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"1024\" height=\"683\" data-id=\"2044\" src=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0131.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2044\" srcset=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0131.jpg 1024w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0131-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0131-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0131-600x400.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0134.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"1024\" height=\"683\" data-id=\"2041\" src=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0134.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2041\" srcset=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0134.jpg 1024w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0134-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0134-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0134-600x400.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0135.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"1024\" height=\"683\" data-id=\"2042\" src=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0135.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2042\" srcset=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0135.jpg 1024w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0135-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0135-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0135-600x400.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0141.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"1024\" height=\"683\" data-id=\"2043\" src=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0141.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2043\" srcset=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0141.jpg 1024w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0141-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0141-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0141-600x400.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0147.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"1024\" height=\"683\" data-id=\"2040\" src=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0147.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2040\" srcset=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0147.jpg 1024w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0147-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0147-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0147-600x400.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0151.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"1024\" height=\"683\" data-id=\"2045\" src=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0151.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2045\" srcset=\"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0151.jpg 1024w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0151-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0151-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/DSC_0151-600x400.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/figure>\n<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Eur\u00f3psky projekt 3.4km dlh\u00e9ho r\u00f6ntgenov\u00e9ho lasera budovan\u00e9ho v Hamburgu, pod n\u00e1zvom \u201eThe European X-Ray Laser Project\u201c, skr\u00e1ten\u00e9 XFEL, bude zdrojom r\u00f6ntgenov\u00e9ho \u017eiarenia v\u00fdnimo\u010dn\u00fdch kval\u00edt, presahuj\u00faci v\u0161etky s\u00fa\u010dasn\u00e9 svetov\u00e9 zdroje. XFEL zariadenie je charakterizovan\u00e9 unik\u00e1tnou kombin\u00e1ciou vlastnost\u00ed: vysokej intenzity, koherencie, polariz\u00e1cie \u017eiarenia, nastavite\u013enosti vlnovej d\u013a\u017eky (od 6 do 0,085 nm), kr\u00e1tkou \u010dasovou dobou pulzu (pod 100 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2042,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/678"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=678"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/678\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2046,"href":"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/678\/revisions\/2046"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2042"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=678"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=678"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.neurobiology.sk\/vedeckakaviaren\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=678"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}